- 81% μέση μείωση των πληθυσμών των μεταναστευτικών ψαριών από το 1970
- Οι πιο απότομες μειώσεις στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική και στην Ευρώπη
21 Μαΐου 2024 – Οι πληθυσμοί των μεταναστευτικών ειδών ψαριών του γλυκού νερού συνεχίζουν να μειώνονται σε όλο τον κόσμο, θέτοντας σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια και τον τρόπο διαβίωσης εκατομμυρίων ανθρώπων, την επιβίωση αμέτρητων άλλων ειδών, καθώς και την υγεία και την ανθεκτικότητα των ποταμών, των λιμνών και των υγροτόπων γενικότερα. Η είδηση αυτή υποστηρίζεται από μια παγκόσμια μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 21 Μαΐου 2024 από το World Fish Migration Foundation (WFMF), το ZSL, την IUCN, το The Nature Conservancy (TNC), το Wetlands International και το WWF.
Η νέα έκθεση του Δείκτη Living Planet (LPI) για τα μεταναστευτικά ψάρια του γλυκού νερού που δημοσιεύθηκε πριν από την Παγκόσμια Ημέρα Μετανάστευσης Ψαριών στις 25 Μαΐου, αποκαλύπτει μια συγκλονιστική κατάρρευση κατά 81% στα μεγέθη των πληθυσμών που παρακολουθούνται κατά μέσο όρο μεταξύ 1970 και 2020, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφικής μείωσης κατά 91% στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική και κατά 75% στην Ευρώπη. Μια συντομότερη έκδοση της έκθεσης είναι επίσης διαθέσιμη στο διαδίκτυο.
“Η καταστροφική μείωση των πληθυσμών των μεταναστευτικών ψαριών είναι ένα εκκωφαντικό κάλεσμα αφύπνισης για τον κόσμο. Πρέπει να δράσουμε τώρα για να σώσουμε αυτά τα είδη-κλειδιά και τα ποτάμια τους”, δήλωσε ο Herman Wanningen, ιδρυτής του World Fish Migration Foundation. “Τα μεταναστευτικά ψάρια κατέχουν κεντρική θέση στον πολιτισμό πολλών ιθαγενών λαών, τρέφουν εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και διατηρούν έναν τεράστιο ιστό ειδών και οικοσυστημάτων. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να τα αφήνουμε να ξεγλιστρούν σιωπηλά”.
Τα μεταναστευτικά ψάρια του γλυκού νερού είναι ζωτικής σημασίας για την επισιτιστική ασφάλεια και τις διατροφικές ανάγκες εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων, ιδίως σε ευάλωτες κοινότητες στην Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Υποστηρίζουν επίσης την επιβίωση δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων, που ασχολούνται με την αλιεία σε τοπικό επίπεδο αλλά, με το παγκόσμιο εμπόριο μεταναστευτικών ψαριών και υποπροϊόντων ψαριών, καθώς και με τη βιομηχανία ερασιτεχνικής αλιείας, αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η έκθεση δεν περιλαμβάνει μόνο άσχημα νέα. Σχεδόν το ένα τρίτο των ειδών που παρακολουθούνται έχουν αυξηθεί, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι προσπάθειες διατήρησης και η βελτιωμένη διαχείριση μπορούν να έχουν θετικές επιπτώσεις. Ορισμένες στρατηγικές που μας δημιουργούν αισιοδοξία είναι η βελτιωμένη ή/και επικεντρωμένη στα είδη διαχείριση της αλιείας, η αποκατάσταση των ενδιαιτημάτων, η κατάργηση των φραγμών στα ποτάμια, η δημιουργία καταφυγίων διατήρησης και η νομική προστασία.
Για παράδειγμα, στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, χιλιάδες φράγματα, αναχώματα, και άλλα είδη φραγμών στα ποτάμια έχουν καταργηθεί τις τελευταίες δεκαετίες και η δυναμική για τέτοιες δράσεις αυξάνεται. Το 2023, η Ευρώπη αφαίρεσε το ρεκόρ των 487 φραγμών – μια εντυπωσιακή αύξηση της τάξης του 50% σε σχέση με το προηγούμενο ρεκόρ απομακρύνσεων κατά το 2022. Εν τω μεταξύ, στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μεγαλύτερες απομακρύνσεις φραγμάτων στην ιστορία βρίσκονται σε εξέλιξη κατά μήκος του ποταμού Klamath στην Καλιφόρνια και το Όρεγκον. Οι συγκεκριμένες πρακτικές μπορούν να αποτελέσουν οικονομικά αποδοτικές λύσεις, που παράγουν θέσεις εργασίας και συμβάλλουν στην αντιστροφή της ανησυχητικής τάσης απώλειας της βιοποικιλότητας στα συστήματα γλυκού νερού, καθώς και λύσεις που βελτιώνουν την υγεία και την ανθεκτικότητα των ποταμών αλλά και για των ανθρώπων που ζουν κοντά τους.
Ενώ η κλιμάκωση των απομακρύνσεων φραγμών αποτελεί βασική λύση για την αντιστροφή της κατάρρευσης των μεταναστευτικών πληθυσμών ψαριών του γλυκού νερού, υπάρχουν και άλλες λύσεις. Οι φορείς λήψης αποφάσεων σε όλο τον κόσμο πρέπει επειγόντως να επιταχύνουν τις προσπάθειες για την προστασία και την αποκατάσταση της ελεύθερης ροής των ποταμών μέσω σχεδιασμού σε επίπεδο λεκάνης απορροής, επενδύοντας σε βιώσιμες ανανεώσιμες εναλλακτικές λύσεις αντί των χιλιάδων νέων υδροηλεκτρικών φραγμάτων που σχεδιάζονται σε όλο τον κόσμο, καθώς και σε άλλα μέτρα που συμβάλλουν στην επίτευξη των φιλόδοξων στόχων του Παγκόσμιου Πλαισίου Βιοποικιλότητας του Kunming-Montreal για την προστασία του 30% των εσωτερικών υδάτων και την αποκατάσταση του 30% των υποβαθμισμένων εσωτερικών υδάτων. Η επίτευξη του στόχου Freshwater Challenge για την αποκατάσταση 300.000 χιλιομέτρων υποβαθμισμένων ποταμών θα συμβάλει σε τεράστιο βαθμό στην αντιστροφή της τάσης των πληθυσμών των μεταναστευτικών ψαριών.
Παράλληλα με την προστασία και την αποκατάσταση υγιών ποταμών, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για ενίσχυση των προσπαθειών ελέγχου και παρακολούθησης, μεγαλύτερη κατανόηση της ιστορίας του κύκλου ζωής, της μετακίνησης και της συμπεριφοράς των ψαριών, επέκταση της διεθνούς συνεργασίας, όπως η προσθήκη περισσότερων μεταναστευτικών ειδών ψαριών του γλυκού νερού στη Σύμβαση για τα Μεταναστευτικά Είδη (CMS), και ισχυρότερη προώθηση δημόσιων και πολιτικών δεσμεύσεων.
Υπάρχουν πολλές πρωτοβουλίες σε όλο τον κόσμο που υποστηρίζουν την ανάκαμψη των μεταναστευτικών ειδών ψαριών και της βιοποικιλότητας των γλυκών νερών γενικότερα. Το Σχέδιο Επείγουσας Ανάκαμψης για τη βιοποικιλότητα των γλυκών υδάτων υπογραμμίζει μια ποικιλία μέτρων που θα μπορούσαν να μεταμορφώσουν τη διαχείριση και την υγεία των ποταμών, των λιμνών και των υγροτόπων για τη βελτίωση της υγείας των συστημάτων γλυκών υδάτων και της βιοποικιλότητας. Η πρωτοβουλία Global Swimways Initiative προσδιορίζει και ιεραρχεί βασικές ποτάμιες μεταναστευτικές διαδρομές που είναι σημαντικές για είδη ψαριών με οικολογική, πολιτιστική και οικονομική σημασία. Προωθεί τις συνεργατικές προσπάθειες των αρχών των λεκανών απορροής ποταμών σε διεθνές επίπεδο για την αντιμετώπιση αυτού του κρίσιμου ζητήματος.
Από το 2014, το World Fish Migration Foundation διοργανώνει την Παγκόσμια Ημέρα Μετανάστευσης Ψαριών με σκοπό να ευαισθητοποιήσει το ευρύ κοινό για τα μεταναστευτικά ψάρια. Φέτος, με το θέμα “Free Flow», γιορτάζει τους υπάρχοντες ελεύθερους ποταμούς καθώς και αυτούς που αποκαταστάθηκαν και ρέουν και πάλι ελεύθεροι με περισσότερες από 65 χώρες να συμμετέχουν στο θεσμό!
Όσοι οργανισμοί αλλά και ιδιώτες θέλουν να συμμετάσχουν, έχουν ακόμα χρόνο, είτε δημιουργώντας τις δικές τους εκδηλώσεις, είτε συμμετέχοντας σε κοντινές εκδηλώσεις, είτε συνδεόμενοι ζωντανά για να παρακολουθήσουν άλλες εκδηλώσεις σε όλο τον κόσμο στις 25 Μαΐου στις 11 π.μ. CET, στο κανάλι YouTube της Παγκόσμιας Ημέρας Μετανάστευσης Ψαριών.
Επικοινωνία:
Maria Inês Conceição, Communications Advisor at WFMF: maria@fishmigration.org
Richard Lee, WWF Communications Manager, Freshwater Practice: rlee@wwfint.org