Τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2025, το MedINA ολοκλήρωσε την κατασκευή 120 λίθινων αναβαθμών σε δύο ρέματα εποχιακής ροής της Σίφνου, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου CARDIMED. Οι αναβαθμοί επιβραδύνουν τη ροή του νερού, συμβάλλουν στον εμπλουτισμό του υδροφορέα, μειώνουν τον κίνδυνο πλημμύρας και ξηρασίας και ενισχύουν τη βιοποικιλότητα, χωρίς να αλλοιώνουν το τοπίο. Έναν χρόνο μετά, το σύστημα παραμένει πλήρως ακέραιο: Δεν παρατηρήθηκε καμία δομική βλάβη μετά τον χειμώνα 2025-2026, ενώ το δίκτυο παρακολούθησης – αισθητήρες στάθμης νερού, καθώς και μετεωρολογικός σταθμός και αισθητήρες εδαφικής υγρασίας που εγκαταστάθηκαν από την ομάδα του ICCS – βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στην πλήρη λειτουργία του.
Στις 5 και 6 Μαΐου 2026, το MedINA διοργάνωσε στη Σίφνο ένα διήμερο ανοιχτών δράσεων για την τοπική κοινότητα, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης και το ΕΜΠ, εταίρους στο έργο CARDIMED.
Στο σχολείο και μέσα στο ρέμα
Η πρώτη ημέρα ξεκίνησε με επίσκεψη στο Γυμνάσιο και Λύκειο Σίφνου, όπου περίπου 40 μαθητές, μαθήτριες και εκπαιδευτικοί συγκεντρώθηκαν στην αυλή του σχολείου για να ακούσουν για την παρέμβαση που είχαν δει να υλοποιείται έναν χρόνο νωρίτερα. Οι ερωτήσεις διαδέχονταν η μία την άλλη – προφορικές αλλά και γραπτές – σχετικά με το πώς λειτουργούν οι αναβαθμοί, τι προσφέρουν στο νερό του νησιού και αν μπορούν να αντέξουν στον χρόνο. Η περιέργεια και το ενδιαφέρον τους ήταν αυθεντικά, ενώ οι γραπτές τους ερωτήσεις θα αξιοποιηθούν σε συνεχιζόμενη ακαδημαϊκή έρευνα σχετικά με τις Λύσεις Βασισμένες στη Φύση στη Μεσόγειο.
Το απόγευμα της ίδιας ημέρας πραγματοποιήθηκε καθοδηγούμενη πεζοπορία περίπου 1,5 χιλιομέτρου με μικρή ομάδα κατοίκων μέσα στο ρέμα Ταξιάρχη Σκάφης, διασχίζοντας τους λίθινους αναβαθμούς μέχρι τον μετεωρολογικό σταθμό και τους αισθητήρες εδαφικής υγρασίας του ICCS, στον αναβαθμό #41. Μέσα στην κοίτη του ρέματος, περιτριγυρισμένοι από τις πέτρινες κατασκευές που είχαν δημιουργηθεί μόλις δώδεκα μήνες πριν, η συζήτηση στράφηκε φυσικά γύρω από το νερό, τη συλλογική μνήμη και το τι σημαίνει για ένα νησί να διαχειρίζεται τους ίδιους του τους πόρους.
Ακούγοντας την τοπική κοινότητα
Η δεύτερη ημέρα είχε διαφορετικό χαρακτήρα, με μια ανοιχτή συζήτηση στην ταβέρνα «ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ» στον Αρτεμώνα, στην οποία συμμετείχαν 10 κάτοικοι του νησιού, μεταξύ των οποίων η Δήμαρχος Σίφνου και η Αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στον αντίκτυπο της παρέμβασης στο νερό και το τοπίο, στις δυνατότητες ανάπτυξης δράσεων επιστήμης των πολιτών – citizen science, (δίνοντας τη δυνατότητα σε κατοίκους να μοιράζονται φωτογραφίες και παρατηρήσεις από τις διαδρομές τους στο ρέμα), αλλά και στην ανάγκη για συντήρηση του δικτύου των αναβαθμών μακροπρόθεσμα. Η παρουσία της Δημάρχου προσέδωσε ιδιαίτερη θεσμική βαρύτητα στη συνάντηση, ενώ ο διάλογος πραγματοποιήθηκε σε ένα θερμό και δημιουργικό κλίμα.
Τι δείχνει ο πρώτος χρόνος
Οι μελέτες βιοποικιλότητας που πραγματοποιήθηκαν τον Μάιο του 2026 δείχνουν ότι ήδη παρατηρείται βελτίωση των συνθηκών στα μικροενδιαιτήματα γύρω από τους αναβαθμούς, με φυτά, έντομα, ερπετά και πουλιά να αξιοποιούν την αυξημένη υγρασία και το νερό που συγκρατείται. Η υδρολογική παρακολούθηση συνεχίζεται, ενώ μετά τις βροχοπτώσεις του φθινοπώρου του 2026 αναμένονται τα πρώτα αξιόπιστα συμπεράσματα σχετικά με τον εμπλουτισμό του υδροφορέα. Με τον τρόπο αυτό, ξεκινά μία συντονισμένη προσπάθεια κατανόησης του τρόπου με τον οποίο αυτοί οι 120 λίθινοι αναβαθμοί επηρεάζουν τα υπόγεια ύδατα της Σίφνου. Με την παράδοση και τη φύση στον πυρήνα της προσέγγισης του MedINA, το δίκτυο των λίθινων αναβαθμών στη Σίφνο δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική παρέμβαση, αλλά ένα ζωντανό παράδειγμα διαχείρισης του νερού με φροντίδα και προοπτική για το μέλλον.
Το έργο CARDIMED με συνολικό προϋπολογισμό 19.971.411,20 ευρώ, χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του Horizon Europe 2021-2027. Επικεφαλής εταίρος είναι η Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και το MedINA είναι ένας από τους 53 εταίρους υλοποίησής του.