Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, όλα τα εμπόδια στη λεκάνη απορροής του ποταμού Σαραντάπορου χαρτογραφήθηκαν ψηφιακά, στο πλαίσιο του έργου MapStream που υλοποιεί το MedINA. Αυτή η δράση αποτελεί ένα καθοριστικό πρώτο βήμα για την αποκατάσταση των ποτάμιων οικοσυστημάτων στη χώρα μας, βάσει όσων ορίζει ο Κανονισμός για την Αποκατάσταση της Φύσης.
Η ομάδα του MedINA, αποτελούμενη από τρεις ειδικούς συνεργάτες, βρέθηκε για 50 και πλέον ημέρες στο πεδίο, καλύπτοντας περισσότερα από 400χλμ. ροής του Σαραντάπορου και των παραποτάμων του. Ως αποτέλεσμα, καταγράφηκαν και χαρτογραφήθηκαν πάνω από 200 τεχνικά έργα και ανθρωπογενείς φραγμοί.
Ο Σαραντάπορος είναι σημαντικός ποταμός, μέρος του μοναδικού ποτάμιου δικτύου Αώου/Vjosa – ενός από τα τελευταία δίκτυα άγριων ποταμών στην Ευρώπη. Φιλοξενεί σπάνια και απειλούμενα είδη, συμπεριλαμβανομένων και 11 ειδών ψαριών γλυκού νερού με κάποια εξ’ αυτών να απαντώνται στην Ελλάδα αποκλειστικά εκεί!
Ωστόσο, πλήθος εμποδίων -όπως υδατοφράχτες, διαβάσεις και αγωγοί- διακόπτουν τη φυσική ροή και την οικολογική συνδεσιμότητα, επηρεάζοντας την ελεύθερη μετακίνηση οργανισμών και ιζημάτων και διαταράσσοντας το μοναδικό αυτό οικοσύστημα.
Μέσω της χαρτογράφησης των εμποδίων και της δημιουργίας της γεωβάσης MapStream, το MedINA φιλοδοξεί να προσφέρει ένα σημαντικό εργαλείο περιβαλλοντικής πολιτικής και εφαρμοσμένης διαχείρισης, με το βλέμμα στραμμένο στην αποκατάσταση των ποτάμιων οικοσυστημάτων με σαφή δεδομένα.
Στην αναλυτική βάση δεδομένων όλα τα εμπόδια και οι φραγμοί του Σαραντάπορου αποτυπώνονται γεωχωρικά και συνοδεύονται από φωτογραφίες, γεωγραφικές συντεταγμένες, τεχνικά χαρακτηριστικά και περαιτέρω πληροφορίες για τη λειτουργικότητα και την κατάσταση διατήρησής τους.
Παράλληλα, το MedINA ανέπτυξε μια πρότυπη μεθοδολογία αξιολόγησης των φραγμών με στόχο την επιλογή εκείνων που χρειάζεται να απομακρυνθούν. Στην αξιολόγηση των εν λόγω εμποδίων συντέλεσαν -μεταξύ άλλων- η λειτουργικότητά τους, η προσβασιμότητα και η εγγύτητα με άλλους φραγμούς.
Το ολοκληρωμένο αυτό μοντέλο συλλογής δεδομένων και αξιολόγησης εμποδίων μπορεί να αξιοποιηθεί και σε ευρύτερο πλαίσιο, καθώς είναι δυνατόν να εφαρμοστεί και σε άλλα ποτάμια της Ελλάδας. Παράλληλα, αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για τις αρμόδιες εθνικές και περιφερειακές αρχές, ενισχύοντας ουσιαστικά τις προσπάθειες εφαρμογής του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης, που θέτει ως στόχο την αποκατάσταση τουλάχιστον 25.000χλμ. ελεύθερης ροής ποταμών στην Ευρώπη έως το 2030.
Περιηγηθείτε στη γεωβάση εδώ και δείτε αναλυτικά στοιχεία για την καταγραφή και αξιολόγηση των εμποδίων, στο Story Map του έργου, εδώ.
Το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου MapStream, με τη χρηματοδότηση του European Open Rivers Programme.