Αώος/Vjosa: Σώζοντας τον τελευταίο ποταμό ελεύθερης ροής στην Ευρώπη

Διεθνής συνεργασία για την προστασία του διασυνοριακού ποταμού Αώου

Αώος/Vjosa: Σώζοντας τον τελευταίο ποταμό ελεύθερης ροής στην Ευρώπη

Ο ποταμός Αώος/Vjosa, ο οποίος εκτείνεται κατά μήκος της διασυνοριακής περιοχής της Ελλάδας και της Αλβανίας, είναι ένας από τους τελευταίους  ποταμούς ελεύθερης ροής της Ευρώπης. Με εξαίρεση ένα φράγμα που ονομάζεται Πηγές, ο ποταμός Αώος/Vjosa ρέει ελεύθερα για πάνω από 270 χιλιόμετρα, κυλώντας μέσα από όμορφα φαράγγια, και  σχηματίζοντας πέταλα και μαιάνδρους στο ταξίδι του προς τη θάλασσα. Αυτό που κάνει αυτόν τον ποταμό πραγματικά ξεχωριστό σε διεθνές επίπεδο είναι το γεγονός ότι σχεδόν όλοι οι παραπόταμοι του είναι ελεύθεροι, δημιουργώντας ένα μοναδικό δίκτυο ποταμών και ρεμάτων γεμάτων ζωή.

Ωστόσο, αυτός ο ασύγκριτος ευρωπαϊκός πόρος απειλείται από την κατασκευή υδροηλεκτρικών σταθμών. Εάν υλοποιηθούν αυτά τα σχέδια, θα μετατρέψουν τη λεκάνη απορροής νερού σε μια αλυσίδα τεχνητών λιμνών, διακόπτοντας οποιαδήποτε φυσική ροή των ποταμών και εμποδίζοντας έτσι ουσιαστικές οικολογικές διαδικασίες, που με τη σειρά τους θα έχουν αρνητικές επιδράσεις τόσο στη βιοποικιλότητα όσο και στις ανθρώπινες κοινότητες της περιοχής.

Το έργο “Σώζοντας τον τελευταίο ποταμό ελεύθερης ροής της Ευρώπης” -Saving Europe’s last free flowing wild river–Vjosa/Aoos- ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2018. Ο στόχος του  είναι να αποτρέψει την κατασκευή υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων που θα θέσουν σε κίνδυνο ολόκληρο το οικοσύστημα του ποταμού, επηρεάζοντας την πλούσια φυσική και πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής. Στόχος του είναι επίσης να προωθήσει τον χαρακτηρισμό του ποταμού Αώου/Vjosa ως διασυνοριακής προστατευόμενης περιοχής που θα αποτελέσει το πρώτο Wild River Transnational Park της Ευρώπης. Οι δραστηριότητες χωρίζονται σε πέντε κύριες στρατηγικές: ευαισθητοποίηση και αύξηση της πίεσης του κοινού στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων, παρακολούθηση της νομικής συμμόρφωσης και άσκηση θεσμικής πίεσης σε  υπεύθυνους χάραξης πολιτικής για τη βελτιστοποίηση των νομοθετικών πλαισίων σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο,‧ συμμετοχή τοπικών ενδιαφερομένων και ενίσχυση της θέσης τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας κατά μήκος του ποταμού· και ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου χάρτη πορείας για τον ορισμό του πρώτου Wild River Transnational Park της Ευρώπης.

Το MedINA και η Πίνδος Περιβαλλοντική είναι οι κύριοι Έλληνες εταίροι του έργου. Το MedINA δραστηριοποιείται στην λεκάνη απορροής του ποταμού Αώου από το 2012, μέσω της ανάπτυξης του Οικομουσείου του Ποταμού Αώου. Σε αυτό το έργο, το MedINA επικεντρώνεται στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την δυσχερή κατάσταση του ποταμού και την κινητοποίηση του ευρύτερου κοινού, εντός και εκτός της Ελλάδας, μέσω της οργάνωσης προβολών της ταινίας ‘Blue Heart: The Fight for Europe’s Last Wild Rivers’, της διοργάνωσης συζητήσεων με ειδικούς και της προώθησης αυτού του κρίσιμου ζητήματος στα τοπικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης. Επιπλέον, διεξάγει την απαραίτητη έρευνα αλλά και προσπάθειες άσκησης θεσμικής πίεσης σε εθνικό επίπεδο, για τις οποίες δημιούργησε, μαζί με την Πίνδος Περιβαλλοντική, μια νομική εργαλειοθήκη για να βοηθήσει τις τοπικές κοινότητες να συμμετάσχουν σε  ενέργειες με σκοπό την αναστολή της κατασκευής φραγμάτων. Μία από τις κύριες δραστηριότητες -που ανελήφθη από κοινού με το Ινστιτούτο Inherit– είναι η ανάπτυξη μιας Μελέτης Κοινωνικών Επιπτώσεων (ΜΚΕ) που έχει ως στόχο να αποσαφηνίσει την πολυπλοκότητα των ζητημάτων, να δώσει φωνή στις τοπικές κοινότητες και να προωθήσει τον ποταμό Αώο/Vjosa ως φυσικό και πολιτιστικό θησαυρό.

Βιβλιοθήκη