Η υπολεκάνη απορροής του Σαραντάπορου είναι ένα θερμό σημείο βιοποικιλότητας αποτελώντας σημαντικό ενδιαίτημα για 11 είδη ψαριών, μεταξύ των όποιων το ευρωπαϊκό χέλι (Anguilla anguilla), ένα κρισίμως κινδυνεύον (CR) είδος βάσει του Κόκκινου Βιβλίου της Ελλάδας, και η δυτική βαλκανική πέστροφα (Salmo farioides). Η περιοχή φιλοξενεί επίσης έναν σημαντικό πληθυσμό της ευρασιατικής βίδρας (Lutra lutra), η οποία εξαρτάται από τους πληθυσμούς ψαριών για τη διατροφή της, καθώς και 29 είδη οδοντόγναθων – αριθμός που αντιστοιχεί στο 1/3 των ειδών που καταγράφονται στην Ελλάδα.
Mέσω του έργου MapStream, καταγράφηκαν οι φραγμοί στους ποταμούς και τα ρέματα της υπολεκάνης του Σαραντάπορου και δημιουργήθηκε ένας οδικός χάρτης για την καταγραφή εμποδίων και τη διατύπωση κριτηρίων επιλογής για την απομάκρυνση παρωχημένων εμποδίων. Τα αποτελέσματα του έργου συμβάλουν στην προστασία του Σαραντάπορου και της ευρύτερης λεκάνης απορροής του Αώου, ενώ έχουν στόχο να καλύψουν ένα σημαντικό κενό στην εθνική πολιτική προστασίας και διαχείρισης των υδάτινων οικοσυστημάτων. Επιπλέον, το MapStream υποστηρίζει την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Νόμου για την Αποκατάσταση της Φύσης στην Ελλάδα, καθώς και τους στόχους του European Open Rivers Programme, συμβάλλοντας στην ενίσχυση του κινήματος για την απομάκρυνση φραγμών από ποτάμια στην Ελλάδα (Dam Removal Greece network).
Συγκεκριμένα, μέσω του MapStream:
- Χαρτογραφήθηκε για πρώτη φορά το σύνολο του υδρογραφικού δικτύου του Σαραντάπορου και όλων των παραποτάμων του, με ενδελεχείς εργασίες πεδίου για την καταγραφή όλων των εμποδίων που εντοπίζονται στην περιοχή. Ομάδα συνεργατών του MedINA περπάτησε περισσότερα από 350 χιλιόμετρα ροής του υδρογραφικού δικτύου συλλέγοντας δεδομένα.
- Δημιουργήθηκε μία ενιαία βάση δεδομένων για όλα τα εμπόδια που καταγράφονται στην υπολεκάνη του Σαραντάπορου, η οποία περιλαμβάνει τα χαρακτηριστικά και περιγραφή του κάθε εμποδίου, καθώς και αναλυτικό φωτογραφικό υλικό.
- Δημιουργήθηκε ένα task force ειδικών, που περιλαμβάνει μηχανικούς, υδρολόγους και νομικούς, καθώς και ειδικούς επιστήμονες από το MedINA, για την αξιολόγηση των φραγμών.
- Αναπτύχθηκε μία πρότυπη μεθοδολογία επιλογής παρωχημένων φραγμών προς απομάκρυνση, αξιολογώντας τα δεδομένα πεδίου, τη λειτουργική κατάσταση και το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς, καθώς και τον εκτιμώμενο κίνδυνο από την απομάκρυνσή τους.
- Βάσει των παραπάνω, και με την ενεργό συμμετοχή των κατοίκων που γνωρίζουν καλύτερα την περιοχή, σχηματίστηκε μια λίστα προτεραιότητας απομάκρυνσης παρωχημένων εμποδίων, με τη συνοδευτική τεκμηρίωση.
- Πραγματοποιήθηκε ευρεία διάχυση των αποτελεσμάτων σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, ευαισθητοποιώντας και κινητοποιώντας τους αρμόδιους φορείς σχετικά με την ανάγκη απομάκρυνσης παρωχημένων φραγμών από τους ποταμούς της περιοχής μελέτης – και ευρύτερα της χώρας.
Το MapStream λειτούργησε συμπληρωματικά με τα έργα «Σώζοντας τον τελευταίο ποταμό ελεύθερης ροής της Ευρώπης – Αώος/Vjosa», «Ri-Connect», «Let it Flow!» και «Απομάκρυνση φραγμών από ποταμούς: Σχέδιο εφαρμογής για τη ΝΑ Ευρώπη», συνεισφέροντας στον ευρύτερο στόχο της διατήρησης της ελεύθερης ροής του ποταμού Αώου και των παραποτάμων του ως διασυνοριακού οικολογικού διαδρόμου και αναπτυξιακού πόρου για την τοπική κοινότητα.