Στον Θύμιο Παπαγιάννη

Στον Θύμιο Παπαγιάννη

  • ENG
  • Για τον άνθρωπο που μας έμαθε να βλέπουμε τη φύση και τον άνθρωπο αλλιώς.

    Υπάρχουν άνθρωποι που δεν φεύγουν ποτέ πραγματικά. Άνθρωποι που αφήνουν πίσω τους όχι μόνο έργο, αλλά έναν τρόπο σκέψης.

    Ο Θύμιος Παπαγιάννης ήταν ένας από αυτούς.

    Τον αποχαιρετούμε με βαθιά θλίψη, αλλά και με μεγάλη ευγνωμοσύνη για όσα μας χάρισε. Για τη γενναιόδωρη σκέψη του, για τη διορατικότητά του, για μία άλλη αντίληψη της οικολογίας. Πιο βαθιά, πιο ανθρώπινη, πιο ουσιαστική.

    Ο Θύμιος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1934. Σπούδασε αρχιτεκτονική και πολεοδομία στο MIT και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Το 1958 ίδρυσε το γραφείο μελετών «Θύμιος Παπαγιάννης και Συνεργάτες», ένα από τα παλαιότερα και περισσότερο επιδραστικά αρχιτεκτονικά και πολεοδομικά γραφεία στη χώρα. Παρότι άφησε σημαντικά αρχιτεκτονικά τοπόσημα στην Αθήνα, όπως το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας και το κεντρικό κτίριο του ΟΣΕ, πολύ γρήγορα το ενδιαφέρον του ξεπέρασε τα όρια της αρχιτεκτονικής. Η πορεία του τον οδήγησε σε έναν ευρύτερο στοχασμό για τον χώρο, το τοπίο και τη σχέση τους με τον άνθρωπο. Έναν στοχασμό που έμελλε να καθορίσει ολόκληρη τη ζωή και το έργο του.

    Για τον Θύμιο, η φύση δεν ήταν ποτέ κάτι ξεχωριστό από τον άνθρωπο. Δεν την αντιμετώπιζε ως ζήτημα προς διαχείριση. Τη βίωνε ως ζωντανό σύνολο. Φύση, άνθρωποι, πολιτισμός, μνήμη και πνευματικότητα, όλα αλληλένδετα. Πίστευε βαθιά ότι δεν μπορείς να προστατεύσεις το τοπίο αν αγνοήσεις την ιστορία του. Ότι δεν υπάρχει οικολογία χωρίς πολιτιστικές αξίες.

    Οραματίστηκε έναν κόσμο όπου η προστασία του περιβάλλοντος δεν στηρίζεται σε αποκλεισμούς και απαγορεύσεις αλλά σε ζωντανές σχέσεις. Στην κατανόηση. Στον σεβασμό. Μιλούσε για αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης πολύ πριν αυτή η προσέγγιση αγκαλιαστεί ευρύτερα. Και το έκανε με έναν τρόπο ήρεμο, καθαρό, σχεδόν αυτονόητο.

    Η οικολογία, για τον Θύμιο, ήταν πράξη πολιτισμού. Ήταν στάση ζωής και ευθύνης. Ήταν η πεποίθηση ότι οι υγρότοποι και τα τοπία είναι φορείς μνήμης και ταυτότητας. Ότι κουβαλούν ιστορίες, σχέσεις και αξίες και πως αν τις αγνοήσουμε δεν χάνουμε μόνο τη βιοποικιλότητα. Χάνουμε τον ίδιο μας τον εαυτό.

    Από αυτή τη ματιά γεννήθηκαν πρωτοβουλίες και οργανισμοί με βαθύ και διαρκές αποτύπωμα. Μαζί με τον στενό του φίλο Luc Hoffmann, με τον οποίο συνδέονταν με μία σπάνια σχέση εμπιστοσύνης και κοινού οράματος, ίδρυσε την Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών. Συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία της WWF Ελλάς και του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων-Υγροτόπων, ενώ σε μεσογειακό επίπεδο υπήρξε ο εμπνευστής και ιδρυτής της MedWet Initiative, της πρώτης περιφερειακής πρωτοβουλίας της Σύμβασης Ραμσάρ για τους υγρότοπους. Η φιλία και η συνεργασία του με τον Luc Hoffmann σφράγισαν μια ολόκληρη εποχή, αλλά και μία διαφορετική προσέγγιση στην περιβαλλοντική προστασία: από κοινού, με επίκεντρο τους ανθρώπους.

    Ο Θύμιος υπήρξε οραματιστής, αλλά ποτέ αποκομμένος από την πραγματικότητα. Ήταν βαθιά πρακτικός και ταυτόχρονα βαθιά ανθρώπινος. Άκουγε. Σεβόταν. Ενθάρρυνε. Πίστευε στις νέες γενιές και τους έδινε χώρο να σκεφτούν, να αμφισβητήσουν, να τολμήσουν.

    Το MedINA γεννήθηκε από τον ίδιο το 2003, ως φυσική συνέχεια αυτής της φιλοσοφίας. Από την ανάγκη να υπάρξει ένας χώρος όπου η φύση, ο άνθρωπος και ο πολιτισμός δεν θα αντιμετωπίζονται αποσπασματικά, αλλά ως ένα ενιαίο, ζωντανό σύνολο.

    Σήμερα, το MedINA είναι κομμάτι της ζωντανής παρακαταθήκης του Θύμιου. Μαζί του κουβαλάμε και την ευθύνη να συνεχίσουμε αυτό το όραμα με ακεραιότητα και τόλμη.

    Πέρα από διακρίσεις, θέσεις και αναγνωρίσεις, ο Θύμιος μάς αφήνει κάτι πολύ πιο ουσιαστικό. Την υπενθύμιση ότι η προστασία της φύσης είναι πράξη αγάπης, ευθύνης, φροντίδας και βαθιάς ανθρωπιάς. Ότι η ουσιαστική αλλαγή χτίζεται με υπομονή, συνεργασία και εμπιστοσύνη.

    Για εμάς, ο Θύμιος θα είναι πάντα παρών.
    Στον τρόπο που συζητάμε. Στον τρόπο που αποφασίζουμε. Στο ερώτημα που θα επιστρέφει ξανά και ξανά:
    «Τι θα έλεγε ο Θύμιος γι’ αυτό;»

    Και έτσι θα συνεχίσουμε.
    Με ευθύνη, με σεβασμό και με πίστη στον άνθρωπο και τη φύση.

    Σε ευχαριστούμε για όλα, Θύμιο.
    Η σκέψη σου θα μας συνοδεύει πάντα.