Ο διασυνοριακός ποταμός Αώος/Vjosa είναι ένας από τους τελευταίους ποταμούς ελεύθερης ροής στην Ευρώπη – ένα σπάνιο και πολύτιμο οικοσύστημα που ενώνει φύση και κοινότητες. Με συνολικό μήκος 270χλμ., πηγάζει από την Ελλάδα και, διασχίζοντας το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου και 13 περιοχές του Δικτύου Natura 2000, εισέρχεται στην Αλβανία για να εκβάλει στην Αδριατική.
Το MedINA υψώνει φωνή ενότητας, μέσα από το όραμά του για έναν Αώο ελεύθερο και ζωντανό, καλώντας σε συλλογική δράση για τη θεσμική αναγνώριση του ποταμού ως κοινού, διασυνοριακού φυσικού αγαθού και για την έμπρακτη προστασία και διαφύλαξή του. Για τη φύση, για τους ανθρώπους, για το μέλλον και τις επόμενες γενιές.
Ο Αώος/Vjosa δεν είναι απλώς ένα ποτάμι. Είναι ζωντανό οικοσύστημα, σπάνιο στα Βαλκάνια και την Ευρώπη. Δημιουργεί τοπία εξαιρετικής ομορφιάς, φιλοξενεί πλούσια βιοποικιλότητα που εξαρτάται από την ελεύθερη ροή του και στις όχθες του άνθισε ένας πολιτισμός που παραμένει ζωντανός. Κυλά μέσα από εθνικά πάρκα, προστατευόμενες περιοχές, πέτρινα χωριά. Διασχίζει γεφύρια, αρχαία μονοπάτια και μνήμες.
Ο Αώος/Vjosa πρέπει να συνεχίσει να ρέει ελεύθερος:
- να θρέφει τη γη,
- να δίνει ζωή σε είδη και κοινότητες,
- να καθρεφτίζει το παρελθόν και
- να εμπνέει το μέλλον.

Ένας ποταμός – σύμβολο που μας ενώνει και πρέπει να παραμείνει ελεύθερος
Μαζί με τους δύο κύριους παραποτάμους του στην Ελλάδα, Σαραντάπορο και Βοϊδομάτη, ο Αώος συγκροτεί ένα μοναδικό ποτάμιο οικοσύστημα υψηλής οικολογικής αξίας, τη λεκάνη απορροής του Αώου, με αναγνωρισμένο καθεστώς προστασίας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο (Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου, Προστατευόμενο Τοπίο και Προστατευόμενος Φυσικός Σχηματισμός στην υπολεκάνη του Σαραντάπορου, 13 περιοχές του δικτύου Natura 2000, κ.ά.).
Και όμως, παρά τη διεθνή αναγνώριση της αξίας του, ο Αώος κινδυνεύει! Στις πηγές του βρίσκεται εγκατεστημένο από το 1987 το μεγάλο υδροηλεκτρικό φράγμα της ΔΕΗ, το οποίο αποκόπτει την παροχή νερού στην ίδια την πηγή του ποταμού, με σοβαρές συνέπειες στη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα του ποταμού, όπως τεκμηριώνεται από πρόσφατη επιστημονική μελέτη που δημοσίευσε το MedINA και το RiverWatch.
Παράλληλα, πλήθος Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ) σχεδιάζονται σε όλη τη λεκάνη απορροής του Αώου, απειλώντας την ελεύθερη ροή των ποταμών και ρεμάτων. Το MedINA παρακολουθεί συστηματικά από το 2023 τις εξελίξεις, αναλύοντας δεδομένα αδειοδότησης έργων από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και άλλες δημόσιες πηγές και δημοσιεύοντας τακτικά άρθρα γνώμης, με στόχο να ευαισθητοποιήσει τους αρμόδιους φορείς, τις κοινότητες της περιοχής και το ευρύ κοινό.
Όχι λιγότερο σημαντικό, τα ρέματα της περιοχής βρίθουν μικρότερων και συχνά παρωχημένων εμποδίων, τα οποία διακόπτουν τη φυσική ροή και την οικολογική συνδεσιμότητα, επηρεάζοντας την ελεύθερη μετακίνηση οργανισμών και ιζημάτων και διαταράσσοντας το μοναδικό οικοσύστημα. Το MedINA προχώρησε στην καταγραφή, αξιολόγηση και ψηφιακή χαρτογράφηση όλων των εμποδίων στην υπολεκάνη του Σαραντάπορου (πάνω από 200 τεχνικά έργα και ανθρωπογενείς φραγμοί σε 400 χλμ. ροής), δημιουργώντας το πρώτο ολοκληρωμένο ευρετήριο σε εθνικό επίπεδο.
Οι παραπάνω δράσεις πλαισιώνονται από:
- τη συνεχή άσκηση θεσμικής πίεσης σε όλα τα επίπεδα, με μεγαλύτερη έως τώρα επιτυχία τη θεσμοθέτηση του Προστατευόμενου Τοπίου και Προστατευόμενου Φυσικού Σχηματισμού στην (μέχρι πρότινος εκτός καθεστώτος προστασίας) περιοχή του Σαραντάπορου, όπου απαγορεύεται η εγκατάσταση νέων φραγμάτων και υδροηλεκτρικών έργων κάθε κατηγορίας σε όλο το υδρογραφικό δίκτυο,
- την οργάνωση συμμετοχικών δράσεων με τις τοπικές κοινότητες, ανοιχτών δράσεων επιστήμης των πολιτών, επιστημονικών καταγραφών με συμμετοχή ερευνητών από την Ελλάδα και την Ευρώπη,
και πολλές ακόμα πρωτοβουλίες, με κοινό στόχο τη διατήρηση και αποκατάσταση της ελεύθερης ροής του Αώου, των ποταμών και των ρεμάτων της περιοχής.
Ένας ποταμός, ένα όραμα!
Εμείς, οι άνθρωποι του ποταμού, κάτοικοι, αγρότες, επιχειρηματίες, παιδιά και ενήλικες, πολίτες και επισκέπτες, που μπορεί να χωριζόμαστε από σύνορα αλλά ενωνόμαστε από το νερό, δηλώνουμε ότι ο Αώος/Vjosa δεν είναι σύνορο, είναι ροή ζωής που μας συνδέει.
Οραματιζόμαστε έναν Αώο/Vjosa:
- με ελεύθερη ροή που διατηρεί την οικολογική ισορροπία,
- με κοινότητες συμμέτοχες στη διαχείρισή του,
- με φυσικά και πολιτιστικά τοπία ζωντανά και αναγνωρισμένα,
- με συνεργασία πέρα από σύνορα, στηριγμένη σε θεσμικό πλαίσιο και κοινή ευθύνη.
Διεκδικούμε:
- την οικολογική παροχή στο φράγμα των πηγών του Αώου,
- τη θεσμική αναγνώριση του ποταμού ως διασυνοριακού φυσικού αγαθού,
- την ανάδειξή του σε ευρωπαϊκό πρότυπο βιώσιμης διαχείρισης ποτάμιων οικοσυστημάτων.
Το ποτάμι θυμάται. Ας μη μας θυμάται ως αυτούς που το πλήγωσαν, αλλά ως εκείνους που το προστάτεψαν. Ας τον προστατεύσουμε, όχι μόνο για εμάς, αλλά για τη φύση που το απαιτεί και τις γενιές που ακολουθούν.
Ο Αώος δεν είναι απλώς νερό – είναι ζωή, πολιτισμός, υπόσχεση.
Transboundary River Forum
Με τον ποταμό Αώο/Vjosa στο επίκεντρο το Transboundary River Forum (TRF), που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 στα Ιωάννινα, πρόσφερε μια δυναμική πλατφόρμα ανταλλαγής ιδεών και συνδιαμόρφωσης του μέλλοντος στη διαχείριση διασυνοριακών υδάτων.
Το TRF ήταν πρώτη συνάντηση για τη βιώσιμη διακρατική διαχείριση των ποτάμιων οικοσυστημάτων και διοργανώθηκε από το MedINA στο πλαίσιο της συμμαχίας “Σώστε τη Μπλε Καρδιά της Ευρώπης” με την αιγίδα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Επιστήμονες, ακαδημαϊκοί, φορείς χάραξης πολιτικής, οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών και ενεργοί πολίτες συναντήθηκαν και συζήτησαν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που σχετίζονται με τη βιώσιμη διαχείριση των διασυνοριακών ποταμών.
Το TRF ολοκληρώθηκε με ένα ισχυρό μήνυμα συνεργασίας Ελλάδας και Αλβανίας και με μία κοινή δέσμευση για τη δημιουργία του πρώτου Διασυνοριακού Πάρκου Άγριου Ποταμού στην Ευρώπη, Αώου/Vjosa.
Το Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου οι συμμετέχοντες και οι συμμετέχουσες του TRF επισκέφθηκαν τον ποταμό Αώο και τους παραποτάμους του, όπου πήραν μέρος σε δραστηριότητα ράφτινγκ και έστειλαν μαζί ένα μήνυμα για την προστασία του ποταμού.
Η διοργάνωση ολοκληρώθηκε με μία μεγάλη γιορτή στην κεντρική πλατεία της Κόνιτσας, όπου ο Φοίβος Δεληβοριάς τραγούδησε για τον Αώο με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποταμών. «Απόψε θα τραγουδήσουμε για τον Αώο, το υπέροχο ποτάμι που ενώνει τους λαούς!», έδωσε το σύνθημα ο καλλιτέχνης και όλοι ένωσαν τις φωνές τους μαζί του.
Αώος: Πηγή ζωής. Τον προστατεύουμε μαζί!
Ακολουθήστε το MedINA στα social media για να μαθαίνετε περισσότερα!








